درمانگاه ,و ,کلینیک, تخصصی,دانلود مطالعات -معماری

مقدمه:

مقدمه
نیاز به بیمارستان در کشور
برآوردنیاز به تخت بیمارستانی و پزشک
برنامه پزشکی
مرحله توصیفی یا تشخیص اوضاع
لوازم و تجهیزات
نیروی انسانی
منابع مالی
آمارو اطلاعات
آمارحیاتی
آمار بهداشتی
آمار مربوط به استفاده از بیمارستانها
عوامل متفرقه
مراقبت های پزشکی به طرق مختلف
شاخص تخت
بیمارستان از بعد منطقهای
مثال عملی برای محاسبه تعداد تختخوابها
ظرفیت پرسنل بیمارستان
مطالعات طراحی کلینیک تخصصی
آشنایی با عملکرد آزمایشگاه در کلینیک
خط مشی ها
روش ها
قوانین و مقررات
شرایط محیطی
وسایل و تجهیزات
مسولیت سازمانی ، تعداد مشاغل مورد نیاز و شرایط احراز آنها
فضای فیزیکی
نیازهای فیزیکی و روحی و روانی کارکنان
نظارت یا کنترل
کنترل کیفیت
سوابق و مدارک
آزمایشات بیوشیمی
آزمایشات باکتری شناسی
آزمایشات خون شناسی
آزمایشات انگل شناسی
آزمایشات بافت شناسی
آزمایشات آسیب شناسی
اجزای مورد استفاده در اتاق
آزمایشات ویروس شناسی
آزمایشات سرم شناسی خون و بانک خون
فضاهای مختلف آزمایشگاهی
عناصر وفضاهای تشکیل دهنده آزمایشگاه
انواع سیر کولا سیون در آزمایشگاه
دیاگرام ارتباطی فضاها
تعریف کلی کلینیک
الزامات کلی مجموعه کلینیک های تخصصی
اجزای فضایی
مجموعه قلب
مجموعه چشم پزشکی
متخصص اطفال
متخصص گوش و حلق و بینی
بخش بیماریهای داخلی
سازماندهی فضا ها
مبلمان فضایی
رهنمودهای طراحی مجموعه
بخش شنوایی سنجی
ضوابط طراحی
ضوابط طراحی
رهنمودهای طراحی
بخش زنان
رهنمودهای طراحی
رهنمودهای طراحی بخش
بخش ارتوپدی
رهنمود طراحی
درمانگاه شبانه روزی
مبلمان فضایی
رادیولوژی (Radiology)
فلوئورسکوپی ( fluoroscopy )
رادیوگرافی (Radiography)
توموگرافی کامپیوتری (computerized tomography
ماموگرافی تشخیصی (Mammography)
هدف ماموگرافی تشخیصی
سونوگرافی (Sonography)
سی.تی.اسکن (ct.scan)
دستگاه سی تی اسکن
Radiology اصول تاریکخانه
مقدمه
تاریخچه
تقسیم بندی فیلم های رادیوگرافی
1ـ رادیولوژی تشخیص
پرتو درمانی
داروی هسته ای
ریز فضاهای کلینیک دندانپزشکی
تویضیح زیر فضاها
ضوابط و مقررات محیط دندانپزشکی
بهداشت محیط
نکات اصلی در ضد عفونی کردن سطوح محیط کار
در نظر گرفتن اصول کنترل عفونت در طراحی مطب
استرالیزاسیون وسایل دندانپزشکی
روشهای فیزیکی استریلیزاسیون شامل موارد زیر است
روشهای شیمیایی استریل کردن شامل موارد زیر است
مشخصات استرالیزاسیون با اتو کلاو
مشخصات استرالیزاسیون توسط حرارت خشک
رنگ
فضاهای جانبی
پذیرش
اجزای مبلمان
نکاتی که در طراحی باید رعایت شود
هال و سرای انتظار
نکات طراحی
انتظار
صندوق
محاسبه مساحت صندوق
داروخانه
قسمت های مختلف یک داروخانه می تواند شامل
1.بخش اداری
2.اجزای بخش اداری
مدیریت
اجزای داخلی اتاق مدیر
مبلمان داخلی
بایگانی
فضای مورد نیاز به این مکان شامل دو بخش
امور مالی
اجزای مبلمان
حراست
اجزای داخل اتاق حراست
سالن کنفرانس و تشکیل جلسه
اجزای مبلمان
نور و روشنایی
مکان قرارگیری
اتاق استراحت پرسنل
اجزای مبلمان
رختکن پرسنل
رختشویخانه
غذاخوری پرسنل
ابعاد و اندازه های این فضا به موارد زیر بستگی دارد .
ابعاد انواع میز غذاخوری
آشپزخانه
امکانات ضروری
اجزای مبلمان
نکاتی برای طراحی غذا خوری
آبدارخانه
انبارها
انبار مواد مصرفی
انبار مواد استریل
نمازخانه
سرویس های بهداشتی
سرویسهای بهداشتی مراجعین
سرویس های بهداشتی کادر
اتاق نظافت
سرایدار
پارکینگ
بررسی یکی از نمونه ها
فهرست کتابهای مرتبط
فهرست سایتهای مرتبط
تاسیسات کلینیک
فن کویل (fan coil)
دستگاه های هوا ساز
فرآیند های داخل دستگاه های هواساز

اجزاء داخل هواساز و نحوه قرارگیری آنها
مزایای هواسازی
چیلر
اجزاء چیلرهای جذبی
شباهت چیلر جذبی و چیلر تراکمی
نکاتی در مورد موتور خانه
وسایل تولید سرما ( برودت )
روش کار ایرواشر
فصل دوازده روشهای ساختار و سیستم ساختمانی
گرمای؛ تهویه و تهویه مطبوع (HVAC )
کنترل بوها
سیستم لوله کشی
گازهای پزشکی
کنترل صدا
سیستم ارتباطی مطب های پزشکی
لیست کنترل
پارتیشن ها ( جدا سازها )
درها
لوله کشی
سیستم ارتباطی
سیستم مکانیکی
کابینت چوبی
روشنایی
الکتریک
سایر موارد
خوی و صفت انسانی دادن به بیمارستان
به همراه تصاویر

-مقدمه

بامطالعه تاریخ جوامع مختلف مشاهده می کنیم که انسانها در دوران های مختلف همواره متوجه ساخت بناهایی بمنظور مداوای بیماران بوده اند و از سالها قبل در شهرها و مراکز جمعیتی ساختمانهایی باعنوان کلینیک احداث می شده است .

امروزه با پیشرفت علم پزشکی نیاز به فضاهای درمانی به مراتب بیشتر شده و در همه شهرها ساختمانهایی تحت عنوان بیمارستان ساخته می شوند که به فعالیتهای پزشکی می پردازند .

بیمارستانها نیز باید بتوانند جوابگوی نیازهای مردم باشند و به این دلیل باید مطالعات آماری صورت گرفته و سرانه نیاز به تخت بیمارستانی در شهر ها و جوامع انسانی مشخص شود که البته چنین مطالعاتی انجام پذیرفته است .

علیرغم این مسئله پیشرفت تکنولوژی پزشکی مسبب آن است که فضاهای بیمارستانی باید خود را با این پیشرفتها هماهنگ کنند بنابراین هر زمانی که تصمیمی برای

طراحی و ساخت یک بیمارستان اتخاذ می شود می بایستی که مطالعاتی راجع به نیازمندیهای فضایی آن بیمارستان انجام پذیرد تا ساختمانهای جدید بتوانند جوابگوی

تکنولوژی جدید باشند .





نیاز به بیمارستان در کشور

نظام درمانی ایران درچهار دهه اخیر دستخوش تغییرات مهمی بوده است مهمترین تحول در ساختار سارمانی نظام درمانی کشور تشکیل ورازت بهداشت درمان و آموزش پزشکی در سال 1364د. به موجب تحول فوق، وزارت بهداشت و بهداری سابق به یک سازمان متمرکز و عظیم تبدیل شد که علاوه بروظایف بهداشتی و درمانی ،آموزش پزشکی و حرفه ای ذیرربط را نیز بر عهده گرفت . تردیدی نیست که تحول فوق خواه و نا خواه روند احداث و توزیع تخت های بیمارستانی را نیز تحت تآثیرقرارداد .

با روشن شدن وظایف دولتها در قبال تامین سلامت مردم و ضرورت ایجاد یک شبکه بهداشتی درمانی در سطح کشورو اقدامات ،اصلاحات و تحولاتی در جهان صورت گرفته است که حاصل تلاشهای مذکور عمدتاًبه بررسی نیاز جوامع تحت پوشش به خدمات بیمارستانی و توزیع منطقی تختها بر اساس حداقل نیازها در سطح کشور می پردارد .

این شبکه که با توجه به جمعیت روستایی و شهری و امکانات دولت در جهت تامین نیروی انسانی استقرارمی یابد شامل شبکه گسترده از واحدهای بهداشتی کوچک در سطح روستا تا مراکز درمانی بزرگتردر سطح شهرها که با تناسب به جمعیت تنظیم و تعیین می گردد خواهد بود و در نهایت در راس استان شبکه ببمارسنانهای تخصصی و ی ضمن ارائه خدمات بهداشتی و درمان تخصصی به کار آموزش و تامین کادر متخصصین و پیشبرد امر پزشکی خواهد بود .

لازم به ذکر است اختصاص هر یک از بخشهای که در نظر گرفتن کلیه عوامل موثر از جمله رشدجمعیت ن پرسنل ،کارآیی های موجود ،شبکه ارتباطی مرکز درمانی موجودو ویژگیها و بیماریها و بیماریهای بومی –منطقه ای خواهد بود .

با توجه به این مسئله که جمعیت شهر نشین به طور متوسط 2% بیمار روزانه دارند و از هر 1000نفر 20بیمار در روز و بالطبع 7000بیمار در سال خواهند داشت با توجه به نرخ رفرال 5% بستری مراجعین و به (ضریب بستری مراجعین در روز ) اگر میزان بستری با شرایط نوین توسط یک تا دو روز به طول بیانجامد برای یک شهر با جمعیت حدود 40000نفر به یک بیمارستان 40-30تختخواب احتیاج خواهدبود .

این برنامه به صورت واحدهای کوچک بهداشتی درمانی در سطح روستا ها ست که عمدتا به مسائل پیشگیری و درماتی سرپایی می پردازد در مرحله بعدی شهرستانهای کوچک با مراکز درمانی 30-40تختخوابی است که با پیش بینی یک کلینیک کوچک و امکانات تشخیصی با دستگاه های محدود و همچنین بخشهای پشتیبان درمانی نظیر جراحی و زایمان جوابگوی نیازهای شهرهای کوچک به انضمام بیماریهای ارجاعی از سطح روستا خواهد بود لازم به ذکر است اختصاص بیمارستان به مناطق کشور حاصل تحقیقات وسیع پایه ای و با در نظر گرفتن کلیه عوامل موثر از جمله رشد جمعیت برنامه ریزی جهت تامین پرسنل ،کار آیی تخت های موجود ،شبکه ارتباطی بین مراکز درمانی موجود ویژگیها و بیماریهای بومی و …خواهد بود .

هم اکنون روند تخصصی شدن در بیمارستان های بزرگ موجود در شهرهای بزرگ نظیر تهران آغاز کده و همچنین رشد ایجاد مراکز تخصصی تحقیقاتی همانند سایر شهرهای بزرگ جهان شناخت بیشتری یافته است این الگو که با توجه به حمعیت بالا و حضور نیروی متخصص پزشکی عملی و امکان پذیراست قادر خواهد بود علاوه بر ارائه خدمات بهداشتی و درمانی در زمینه های تخصصی و تحقیقاتی به فعاالیت بپردازد و بار عمده آموزش وتاَُمین نیروی انسانی متخصص را بر دوش کشد .

با نگاهی به جمعیت شهرهای ایران و دسته بندی آنها تعداد 5 شهر با جمعیت بالای یک میلیون و 47کشور با جمعیت بالای صد هزار نفر و 455شهر زیر 100هزار نفر جمعیت خواهیم داشت و از آنجا که نیاز عمده به خدمات درمانی عمدتاً در شهرهای کوچک چشمگیر است .همچنین به دلیل قرارگیری این شهرها بعد از روستاها و حجم بیماردهی روستا به علت نیاز به خدمات تشخیص جراحی و احیاناً بستری افزایش یافته و لزوم ایجاد مراکز درمانی یا ظرفیت 40تخت را ضروری می سا زد و لذا ایجاد و تکمیل بیمارستانهای کوچک در شهر هایی که فاقد خدمات درمانی اولین و موثر ترین گام در جهت حل معضل درمان و بهداشت کشور خواهد بود .

لازم به ذکر است این بیماریها به دلیل برخورداری از فضاهای کافی درمان سرپایی ،تشخیص و مکمل درمانی نظیر جراحی و زایمان ،…قابلیت توسعه تا 60-50تخت بستری را بدون افزایش قسمتهای فوق ،خواهند داشت نتیجتاً پیش بینی توسعه در زون بستری در طراحی مقدماتی ضروری می باشد .



1-بررسی نحوه توزیع منطقی تختهای بیمارستانی در کشور ،تالیف سازمان برنامه و بودجه ،بیژن دفتری ،نشریه 29 خرداد1353

هم اکنون با اثر حفظ و ادامه الگوهای قدیمی طراحی بیمارستان خصوصاً در زمینه تجهیزات و تاسیسات ،مشکلات تامین نیروی انسانی ،عدم پاسخگویی به تکتولوژی و روشهای درمانی نوین دائما از بهره وری این مراکز کاسته خواهد شد .لذا در این مقطع لزوم باز نگری الگوهای قدیمی با توجه به تجارت کشورهای پیشرفته و امکانات و ویژگیهای شرایط کشور احساس میگردد.

در برنامه ریزی فیزیکی بیمارستان ها، عدم توجه به برنامه ریزی حداقل فضای مورد نیاز برای ارائه خدمات بهداشتی و درمانی علاوه بر تحمیل هزینه از نظر ساخت و ساز ،موجب افزایش بارز هزینههای تجهیزاتی ،نگهداری ،نیروی انسانی و در نهایت موجب کاهش بهره وری از بیمارستان خواهد بود که پیامدهای این مسدله در دراز مدت خصوصاًدر زمینههای تاسیساتی کاملاًمحسوس خواهدبود.

با توجه به آمار اعلام شده در مورد تعداد پزشکان و همچنین شاخص تعداد تخت های بیمارستانی موجود در کشور (به ازا هر 1000نفر5%پزشک و به ازا هر 1000نفر 71تخت بیمارستانی )که در مقایسه با استانداردهای جهانی (به ازای هر 1000نفر 3پزشک و به ازا هر 1000نفر 15تخت بیمارستانی )و با توجه به عدم کارایی بالای این بیمارستانها هنوز فاصله زیادی بین این معیارها باقیست که میبایست با یک برنامه ریزی درست و سریع به حداقل خود برسد ضمن این که با توجه به رشد جمعیت که در دراز مدت می تواند به عمیق تر شدن این خلا بینجامد لازم است ارائه طریق به تحوی باشد که این معضل هر چه سریعتر با اجرای پروژههایی که ساخت و ساز آنها ضمن کوتاهترین مدت با پایینترین هزینه و بالاترین بهره وری عملی است که انجام پذیرد .

بیمارستانهای کوچک 40تا 30تختخوابی به دلیل برخورداری از مساحت کم و استقرارشان در شهر کوچک که مشکل محدودیت زمین ندارند میتوانند به صورت گسترده و در نتیجه دارای الگوهای ساخت ساده باشند .ضمن این که این گستردگی امکان استفاده از نور و تهویه طبیعی را فراهم ساخت و تا حدودی از هزینههای اضافی تاسیساتی و تجهیزاتی خواهد کاست .اکنون با توجه به هزینه های بالای تجهیز و نگهداری دراز مدت تایسیات بیمارستان میتوان با بررسی شرایط اقلیمی منطقه و مصالح موجود عملی ترین و با صرقه ترین سیستم را ارائه نمود .

در مرحله تعدی با تکمیل و توسعه بیمارستانها در شهرستانهایی با جمعیت بالای 100هزارنفر که با تناسب جمعیت از 100تا 200تختخواب متفیر میباشد میتوان خدمات بیشتری در زمینه بهداشت درمان و ختی آموزش پزشکی در اختیار مردم قرار دارد .این بیمارستانها با امکانات وسیعترنی در زمینههای تشخیص نظیر سی تی اسکن ، آنژیوگرافی ،…..و با جراحی های تخصصی تر قادرند ضمن کاهش بیماردهی به شهرهای بزرگ که پاسهگوی نیازهای شهرستاهای کوچک نیز باشند .

درشرایطی که عمدتاًبار مراجعات مکرر به بیمارستانها ناشی از عدم رعایت به بهداشت ،فقرغذایی ،آلودگی محیط و عدم آشنایی مردم با مسائل بهداشتی است و با توجه به شاخصهای مراجعه به خدمات بهداشتی با درمانی با درنظر گرفتن 1000نفر در طول یک سال در ایران و مقایسه آن با استاندارد جهانی (مراجعه 2500بار در طول یک سال در ایران و 4000بار در جهان در زمینه خدمات بهداشتی )و (مراجعه 7000بار در طول یک سال در ایران و 5000بار در جهان در زمینه خدمات درمانی )به طور کلی می توان نتیجه گرفت که یکی از معضلات اصلی در این زمینه کمبود فضاهای ارائه دهنده خدمات بهداشتی در جامعه میباشد که درنهایت بار سنگینی را بر دوش خدمات درمانی مینهد اکنون با توجه به لزوم اولویت بهداشت بر درمان و درمان سرپایی بر درمان بستری تاکید بر درمان بستری تاکید بر ایجاد فضاهایی با عملکرد خدمات بهداشتی که عمدتا بستگی زیادی به وسائل و تجهیزات پزشکی ندارد .میتواند فدم موثری در زمینه حل این مسئله باشد .

با توجه به آمار اعلام شده از سوی وزارت بهداشت ،و آموزش پزشکی ،هزینه نگهداری هر تخت بیمارستانی به علت بهره وری کامل به 15میلیون ریال در سال میرسد .

امروز با توجه به توسعه تکنولوژی پزشکی و تجهیزات نوین نزدیک به 70درصد معالجات به درمانهای سرپایی تخفیف یافته اند. کوتاه شدت مدت بستری بعد از عمل در سالهای اخیر با استفاده از شیوههای نوین تشخیص و جراحی نظیر لاپارسکوپی سنگ سالهای اخیربا استفاده از شیوههای نوین تشخیص و جراحی نظیر لاپارسکوپی سنگ شکن ،آنژیوپلاستی همچنین استفاده از لیزر در جراحیها در تغییر و تحول الگوهای قدیمی بی تاثیر نیست .در زمینه خدمات تشخیص ممکن است باتوجه به تجهیزات جدید نظیر سیتیاسکن سونوگراقی ام آر ای و….با افزایش فضای فیزیکی روبرو باشیم با توجه به پیامدهای تشخیص سریع از مشکلات موانع بعدی کاستهایم .

اکنون با طرح رومینک –این (نگهداری نوزاد در اتاق مادر )تا حدود زیادی به بخش نوزادان کاهش یافته است .

همچنین حهت اجتناب از بستریهای غیر ضروری و طولانی که یکی از پر هزینهترین بخشهای بیمارستان است با آموزش همراهان و طرحهای بستری در منزل میتوان این زمان را به حداقل رساند از آنجایی که عمده خدمات پشتیبانی بیمارستان معطوف به بخش بستری است لذا با کاهش بستری ها بخش خدمات

پشتیبانی نظیر رختشویخانه ،آشپزخانه ،تاسیسات ،…کاهش چشمگیری خواهدداشت . [1]



1-بررسی نحوه توزیع منطقی تختهای بیمارستانی در کشور ،تالیف سازمان برنامه و بودجه ،بیژن دفتری ،نشریه 29 خرداد



برآوردنیاز به تخت بیمارستانی و پزشک :



با مراجعه به آمار نتیجه گیری میشود که درسال 1376تعداد بیمارستانها و موسسات پزشکی 681 و تعداد تخت ثابت بیمارستانی 96148و تعداد تخت فعال بیمارستانی 82588تخت که در جمع 178736تخت بوده و نتیجه گرفته میشود که درازا 65000000 نفر جمعیت به ازا هر تخت بیمارستانی 363نفر2جمعیت وجود دارد.بنابراین با جمعیت فعلی ایران در سال 1381که 65000000 نفر میباشد و با در نظر گرفتن رشد توسعه تعداد تخت به ازا هر 100نفر جمعیت یک تخت بیمارسنانی لازم خواهدبود یعنی 650000=100÷65000000تخت بیمارستانی و اگر فرض بر این باشد که بیمارستانها 200تختخوابی باشند در حال حاضر تعداد 3250بیمارستان 200تختخوابی لازم میباشد که نشانگر این است که 2569بیمارستان 200تختخوابی کمبود وجود دارد .

جمع کل پزشکان اعم از دکترای تخصصی و پزشک عمومی و پیرا پزشکان 172028نفر میباشد که به ازاهر سه تخت بیمارستانی یک پزشک لازم است بنابراین بیش از 216000=3÷650000 نفر پزشک فعال برای رفع نیازهای بهداشتی و درمانی لازم بوده که حدود 45000نفر پزشک در حال حاضر کمبود است .

به این ترتیب برای دستیابی به معیار مناسب برای هر نفر جمعیت میبایست 084متر مربع زیربنای ساختمانی به عنوان شاخص منظور نمود که با احتساب 65000000 نفر جمعیت 54600000 متر مربع زیربنای ساختمانی بیمارستان لازم میباشد . [1]



1-بررسی نحوه توزیع منطقی تختهای بیمارستانی در کشور ،تالیف سازمان برنامه و بودجه ،بیژن دفتری ،نشریه 29 خرداد1353

3-1 برنامه پزشکی :

هدف از این برنامه مطالعه و ارزیابی نیازمندیهای جامعه بوده تعیین تعداد تختخوابهای ،توزیع خدمات ،تجهیزات و استخدام کارمندان بر اساس آن میباشد .

اولین گام برنامه ریزی باید تشخیص لزوم احداث بیمارستان باشد لذا باید سایر مراکز پزشکی موجود در منطقه و چگونگی آنها را بررسی کرد .

برنامه پزشکی دارای سه مرحله است (شکل 3)

1-3-1 مرحله توصیفی یا تشخیص اوضاع

این مرحله شامل بررسی روابط کنونی افراد و اثرات این روابط بر نیاز به خدمات پزشکی خدمات و مسائل موجود میباشد :

منابع

باید فهرستی از منابع موجود تهیه کرد :

1-لوازم و تجهیزات :

تعداد و نوع بیمارستانها ،تعداد تختخوابها ،توزیع خدمات و غیره و میزان استفاده از بیمارستان، نوع سازمان و طرز کارآنان باید مورد مطالعه قرارگیرد .

این مطالعات دارای اهمیت فراوان میباشد زیرا گاهی اوقات ،اتخاذ یک سیاست صحیح در مورد مطالعه افراد یک بیمارستان مراجعه میکنند لیکن بستری نمیشوند میتوان از مشکل کمبود تختخواب کاست و نیز با مراقبت بهتر از بیمارانی که در بیمارستان بستری هستند میتوان متوسط مدت اقامت آنها را کاهش داد .

2-نیروی انسانی :

در این مورد باید تعداد پزشکان ،پرستاران ،پرسنل کمکی و نیر امکان آموزش افراد و استخدام آنها را مطالعه نمود .

3-منابع مالی:

الف –برای احداث اداره و استفاده از بیمارستان باید ابتدا منابع مالی آن منطقه را که به این کار اختصاص داده شده بررسی کرد و بودجهای برای احداث و نگهداری و احتمالاً توسعه آتی بیمارستان تعیین کرد .

3-3-1 آمارو اطلاعات :

به طور کلی آمار برای استفاده از موارد ذیل میباشد :تحقیق و برنانه ریزی و سازمان ،و برای ارزشیابی مشکلات مربوط به بهداشت و بیمارستانها ضروری میباشد .

1-آمارحیاتی :

با اهمیت روز افزودن طرحهای عمرانی ،اقتثصادی و اجتماعی موقعیت علم پرشکی ،توجه عموم از اطلاعات مربوط به مرگ و زندگی به سایر وقایع زندگی مانند ازدواج و طلاق و غیره جلب میشود.توسعه بیمارستانهای آتی به میزان جمعیت ،توزیع جغرافیایی آن ،میزان موالید و مرگ و میر ،تلفات نوزادان و غیره بستگی دارد و این ارقام در تعداد تختخواتها موثر است .

2-آمار بهداشتی :

این آمار بر اساس توزیع بیماریها و عوامل موثر بر بهداشت میباشد .این آمارها را میتوان از بیمارستانها و مطالعه امراض بومی یا مسری ،حوادث رانندگی ،اطلاعات اداره بیمه های اجتماعی و بیمههای بهداشتی به دست آورد.برای تعیین عوامل موثر بر بهداشت آگاهی از وضع تصفیه آب ،فاضلاب ،آلودگی هوا و کنترل مواد غذایی و غیره ضروری می باشد .

4-3-1 آمار مربوط به استفاده از بیمارستانها :

گرچه آمارمربوط به استفاده از بیمارستانها بخش از آمارها بهداشتی است ولی به علت اهمیت هر یک از آنها به طور جداگانه و تحت دو عنوان مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرند :

1-اطلاعات مربوط به بیمارستان از قبیل درصد اشتغال یا مدت متوسوط اقامت یک مریض در بیمارستان .

2-اطلاعات مربوط به جمعیت .





1-مدیریت و برنامه ریزی بهداشت و درمان ،تالیف سعید آصف زاده ،دانشگاه تهران ، سال 1369

5-3-1 عوامل متفرقه :
عوامل متفرقه دیگری در این برنامه ریزی تاثیر دارد که باید مورد بررسی قرار گیرند.

1-جغرافیا و آب هوا :

در هر بیمارستان با توجه به موقعیت جغرافیایی آن باید وسایل مکانیکی و الکتریکی ،روکاری بنا، گرما ،رادیاتورها ،تهویه ،آسانسور ،لوله کشی و مخزن سوخت را تهیه نمود و خصوصیات جغرافیایی تاثیر زیادی بر رابطه و همکاری بین بیمارستانها و مراکز پزشکی دارد .

2-جادهها و سایر وسایل و ارتباطی :

وضع جادهها و وسایل ارتباطی نیز مانند خصوصیات جغرافیایی مهم بوده و گاهی احداث یک جاده خوب برای رسیدن به یک بیمارستان راحت تر از احداث یک بیمارستان جدید است .وجود وسایل ارتباطی مدرن سبب گسترش حوزه هر بیمارستان میگردد.

6-3-1 مراقبت های پزشکی به طرق مختلف :

انواع مراقبتها و خدمات پزشکی و بیمارستانها به یکدیگر و نیز به میزان توسعه و سازمان سیاسی کشور بستگی دارد.مثلاًبه هنگام طرح یک بیمارستان باید به برنامه بیمه اجتماعی و برنامه های مشابه توجه نمود.

1-مرحله پیشبینی:

در این مرحله باید تغییرات آتی ومیزان و توضیع جمعیت و اوضاع تکنولوژیکی و اقتصادی –اجتماعی را که در بهره برداری از بیمارستان موثر خواهند بود تا حداکثر امکان پیش بینی نمود.

الف- نمودارجمعیت :

برای تغیین میران جمعیت در سالهای آینده باید سیر تاریخی و نیز آمار جمعیت را در سالهای قبل موردمطالعه قراردهیم .

ب-عوامل اقتصادی و اجتماعی :

به هنگام طرح یک بیمارستان باید به تحولات صنعتی که منجر به مهاجرت عدهای از یک نقطه به نقطه دیگر میگردد و نیز به تعییرات فرهنگی و میزان درآمد ملی توجه داشت .

پ-عوامل انسانی :

آگاهی از میزان موالید و مرگ ومیر و وضع کهنسالان در تعیین تعداد تختخوابهای بیمارستان موثر است .

2-مرحله یافتن راه حل و اجرای کارها :

با توجه به دو مرحله قبلی میتوان تعداد تختخوابها ،چگونگی توزیع خدمات واولویتها را تعیین نمود.

شاخص تخت :

این شاخص عبارت است از نسبت تعداد تخت در یک محدوده جغرافیایی به ازای هر 1000نفر در همان محدوده .البته معیارهای خامی برای برآورد نیازهای یک کشور متوسط یا پیشرفته به بیمارستان عمومی وجود دارد.برآورد میشود که نیاز به تختهای بیمارستانی برای اقامت کوتاه مدت بین 3تا 6تخت به نسبت هر 1000نفر جمعیت متغیراست .وقتی کل تخت های بیمارستانی شامل :بیماریهای روانی ،بیماریهای مزمن ،سل و تختهای سالمندان در نظر گرفته میشوند این رقم میتواند بین 11تا 16تخت به ازای هر 1000نفر جمعیت تغییر یابد .

در انگلستان به طور کلی برای شاخص تختهای بیمارستانی به ازای هر 1000نفر جمعیت 3تخت در نظر گرفته میشود .
یکی از روشهای محاسباتی در تعیین شاخص تخت روشی است که توسط پاپف در کشور شوروی به کار رفته است و این روش بر حسب (درجه ابتلا به بیماری ) یا به عبارت دیگر بیماردهی جامعه مورد نظر به وسیله کارشناسان ذیرربط مطالعه و ابداع شده و به قرار زیر است .
K=[A*R*P(N=3N)365*N*100]



که اجزای فرمول فوق عبارتند از :

تعداد متوسط تختهای بیمارستانی مورد نیاز به ازای هر هزار نفر جمعیت =K

)شاخص تخت )

درجه ابتلا به بیماری به ازای هر1000نفر جمعیت = A



درصد افراد مورد بستری از تعدادA =R

متوسط طول اقامت بیماران در بیمارستان=P

تعداد متوسط تختهای بیمارستانی فعال موجود در منطقه مورد مطالعه در طی یک سال (365روز )= N

به عنوان مثال هر گاه در جامعه مفروضات زیر بر قرار باشد:

به ازای هر 1000نفر = 360A=

20درصد از 360نفر نیاز به بستری شدن داشته باشند .

(به ازای هر 1000نفر جمعیت ( K=360*20*14(400-3400)



در فرمول پاپف دو فرضیه در نظر گرفته شده است اول آن که تختهای موجود برابر با تعداد تختهای مورد نظر است .دوم آن که تقاضا برای تخت ،انعکاسی از بیمار بستری میباشد .روش مشابه دیگری که بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد به ترتیب زیر است :

متوسط طول اقامت *تعداد جامعه بیمارده به ازای هر هزاز نفر =شاخص تخت

ضریب اشتغال تخت *365

متوسط طول اقامت عبارت است از متوسط تعداد روزهایی که بیمار به بیمارستان اقامت مینماید و تعداد جامعه بیمارده افراد بیماری هستند .نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارند و این دو بستگی به عوامل متعددی از جمله هرم سنی جامعه مورد مطالعه دارند که (متوسط هریک )در نظر گرفته میشود .ضریب اشغال تخت عبارت است از نسبت تختهای اشغال شده تختهای بیمارستان در یک دوره معین که آن را با درصد مشخص میسازد .

برای نمونه اگر شاخص تخت معادل 4 باشد ،مراحل زیر در پیدایش آن موثر هستند :

مدت اقامت متوسط بیمار =14روز

ضریب متوسط اشغال تخت =85درصد
(نفر)بیمار ،بازدهی هر تخت در سال 2216= 85*365
تعداد جامعه بیمار ده به ازای هر (1000)نفر 4488=4*1622

یا به عبارت دیگر :

4=14*4488 =شاخص تخت

به هر صورت هما ن طوری که قبلاًا اشاره شد شاخص تخت بر حسب درجه توسعه یافتگی یا رشد اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی هر کشور میتواند متغیر باشد ،ولی معمولاًدر محاسبات این شاخص برابر عدد 3تخت به نسبت هر 1000نفر جمعیت در نظر گرفته میشود .البته باید توجه شود که کیفیت نیاز به تخت بیمارستان در یک جامعه پیشرفته و دارای امکانات رفاهی ،یا کیفیت نیاز به تخت در یک جامعه در حال توسعه ،ازجنبههای گوناگون متفاوت است .

1-بررسی نحوه توزیع منطقی تختهای بیمارستانی در کشور ،تالیف سازمان برنامه و بودجه ،بیژن دفتری ،نشریه 29 خرداد1353

بیمارستان از بعد منطقهای :

بیمارستانی به عنوان یک عامل ارائه دهنده خدمات در حوزه جغرافیایی خود باید با یک ظرفیت متناسب در دسترس حداکثر جمعیت قرار داشته باشند.



نمودار مربوط به حوزه نفوذی بیمارستان در محدوده جغرافیا



محاسبه ظرفیت بیمارستان:

ظرفیت بیمارستان مطابق زیر قابل محاسبه است :

شاخص تخت *تعداد کار جمعیت تحت پوشش =ظرفیت بیمارستان(تخت )



تجربه نشان داده است که ظرفیت بیمارستان (تعدادتختها )هنگامی رضایت بخش خواهد بود که سه برابر ریشه دوم تعداد محاسبه به آن اضافه گردد.

بنا براین هر گاه تعداد تختهای موردنیاز در منطقه ای برابر تخت باشد،ظرفیت محاسبه شده برابر است با :تخت 242=200)3+200

بدین ترتیب اگر دو بیمارستان ،هر یک با ظرفیت متوسط 200تقاضای منطقهای باشد ،هر یک میباید شامل 242تخت و ظرفیت محموعه آنها 484تخت است .در حالی که اگر یک بیمارستان 400تخت در نظر گرفته باشد ظرفیت آن باید 460تخت باشد :

تخت 460=400)3+400

در محاسبات دیگر ،اگر در نظر گرفته شود که یک چهارم از تعداد بیمه مورد پذیرش با برنامه قبلی باشند ،بنابراین از عوامل موثر در تغییر احتمالی محاسباتی کنار گذاشته شوند،ظرفیت بیمارستان عبارت بود از :

تخت 457={300)3+300}+100

در مورد جمعیت تحت پوشش ،شعاع دسترسی (حداکثر تا 60کیلومتر مسافت )یا یک تا یک ویک و نیم ساعت (فاصله زمانی )در نظر گرفته میشود .با توجه به معیار شاخص تخت ،ملاحظه میشود که هرقدر تراکم جمعیت در منطقهای بیشتر باشد ،از یک سو امکان تعداد بیمارستان بیشتر شده و از سوی دیگر شعاع دسترسی به آنان کوتاهتر میگردد.





1-بررسی نحوه توزیع منطقی تختهای بیمارستانی در کشور ،تالیف سازمان برنامه و بودجه ،بیژن دفتری ،نشریه 29 خرداد1353





مثال عملی برای محاسبه تعداد تختخوابها
فرض کنیم که در یک جامعه که دارای رشد اقتصادی و اجتماعی کند بوده و نیز میزان ابتلا به بیماریها د رآن فراوان باشد 125000نفر سکونت داشته باشند میزان سالیانه پذیرش افراد در بیمارستان (A)40در هزار باشد .پزشکان اظهار میدارند که با توجه به موجود و شدن آنها می توان مدت متوسط اقامت بیماران (S)را برای یک بیمارستان تخمین زد هر گاه درصد اشغال 80 درصد باشد (PO)فرمول زیر به دست میآید:

7239= (80*3650) (14*40*125000)= (PO*3650) (S*A*N)=B

یعنی تعداد مورد نیاز برابر با 240تختخواب است .