رساله طراحی مسجد

فهرست مطالب
Contents
تقدیم به : 3
سپاسگزاری : 4
هیئت داوران 5
پیشگفتار 6
مقدمه 7
چکیده 8
واژه مذهب 10
تعریف مذهب 13
رابطه فرهنگ و مذهب 15
تعریف فرهنگ 17
رابطه دین و فرهنگ 18
مفهوم مذهب 22
خاستگاه مذهب 24
سیر تحولی مذهب و فضاهای مذهبی در ایران 29
جوانان و مذهب 35
ضوابط طراحی مسجد 63
طرح 66
اهداف 69
فضاهای خدمات مذهبی 71
برنامه ریزی معماری 74
ورودی 77
عرصه بندی کل مجموعه 79
عرصه عمومی 83
عرصه عمومی- خصوصی 84
اداری 87
پژوهشی 88
آموزشی 90
اتاق نور و صوت 91
اتاق برق 93
تاریخچه پیدایش 93
مسجد قبا؛ اولین مسجد اسلامی 99
مسجد النبی 101
مسجد الاقصی؛ قبله اول مسلمانان 104
بنای عمومی و رویکرد مدرن 106
نشانه شناسی 114
فلسفه وجودی فضای گنبد 116
مرکز 122
محور 124
حوزه 126
مواردی که در طراحی مساجد مدنظر قرار گرفته 126
فضاهای عمومی 126
پارکینگ 127
محل بازی کودکان 127
خود کفایی 127
فضای سبز 127
درب ورود 127
گلدسته 128
تابلو 128
اطاق کار 128
کتابخانه 128
قرض الحسنه 129
حسینیه 129
دستشویی 129
فضاهای پشتیبانی و خدماتی 130
نیازمندیهای طرح 130
مطالعه و بررسی نیازمندیهای کنونی و آتی طرح 130
مواردی که در طراحی مساجد مدنظر قرار گرفته: 130
وضعیت زمین و ویژگی های اقلیمی 132
شرایط هوای خارج 132
شرایط هوای داخل 134
جدول 4-1- شرایط هوای داخل 134
رطوبت نسبی % 134
ویژگیهای بومی مناطق گرم و خشک 135
تهویه موردنیاز با توجه به اقلیم گرم و خشک 138
پیشنهادهای طراحی برای اقلیم گرم و خشک 139
مطالعه ویژگیهای اقلیمی و جغرافیایی 140
ویژگیهای جوی 141
سرزمین و آب و هوا ( اقلیم ) 143
تقسیمات کشوری در محدوده شهرستان 143
بررسی ضوابط و مقررات ساخت و ساز 144
ضوابط و معیارهای معماری مساجد 145
دستهبندی مساجد 145
الف- مساجد شهری 145
مساجد جامع 145
مساجد منطقهای: 145
مساجد در حد ناحیه 145
مساجد کوچک محله 146
ب - مساجد روستایی 146
ج - مساجد بینراهی 146
اجزای تشکیلدهنده مسجد 147
فضاهای تشکیلدهنده مسجد 147
ضوابط و استانداردهای معماری در طراحی مساجد 148
الف- ضوابط کلی در برنامهریزی طرح 148
ب - تعیین استخوانبندی و کالبد مسجد 149
برنامهریزی و طراحی عناصر تشکیلدهنده مسجد: 149
شبستان 149
محراب 151
تعیین مساحت شبستان و صحن 151
3- شبستانهای فرعی 152
4- سرویس بهداشتی 153
تعداد توالتها: 153
5- ورودی 154
6- کفشداری 154
7- آبدارخانه 155
8- صحن 155
9- خانه خادم 156
10- واحدهای تجاری 156
11- منزل امام جماعت 156
12- کتابخانه 157
13- دفاتر 157
توصیهها و الزاماتی پیرامون معماری مساجد 157
ساخت مناره یا مأذنه 158
بررسی سیستمهای سازهای و مصالح ساختمانی 159
معرفی اجمالی مصالح و سیستمهای اجرای طرح 161
1- سیستم سازه: 162
2- سیستم دیوارها: 163
3- کفسازی: 164
4- نماسازی: 164
5- پنجرهها، درها، قفسههای کتاب و جاکفشی (مبلمان ثابت): 164
توضیح طرح و بررسی قرارگیری کاربریهای مختلف 165
اولین مسجد در ایران 165
مساجد در ایران 166
تقلید از مسجد مدینه 166
مسجد کوفه 167
مسجد فستط 168
مساجد عربی ایران 169
مساجد با طاق ضربی و هلالی (شبستاندار) 170
مسجد جامع فهرج یزد 171
مسجد تاریخانه دامغان 174
مسجد جامع نائین 176
مسجد جامع شوشتر 178
مسجد جامع دزفول: 178
پیچ تزئینی در معماری اسلامی 180
تعریف پیچ تزئینی 180
پیچ تزئینی در بعضی از اشیاء ما قبل اسلام 180
تحول و اشاعه پیچ تزئینی در معماری 181
گنبد دوپوش تزیینی 184
چگونگی گنبدهای دوپوشی 187
«طاقنما» و «نغول» تزیینی 190
تعریف طاقنما و نغول 190
طاقنما و نغول در معماری اسلامی ایران 193
گنبد سرخ مراغه 196
«گچبری» در مساجد 196
مسجد جامع اردستان 198
- گچبری مسجد جامع اردستان 198
مسجد ورامین 200
مسجد جامع ساوه 200
نگاهی به تزیین محراب 202
منبر 203
هنر کاشیپزی و کاشیکاری در تزیین محراب 204
هنر گره چینی در مساجد 206
منبتکاری گرهها 206
خط کوفی تزیینی در آثار اسلامی ایران 207
انواع خطوط به کار رفته در مساجد 208
نوع ساده (محرر)- بر دو شیوه است: 208
2- نوع تزیینی 208
1- کوفی ساده 210
2- کوفی گوشهدار (معقل) 210
کوفی برگدار (مورق 211
4- کوفی گل و برگدار (مزهر) 211
5- کوفی گرهدار (معقد) 211
کوفی پیچیده (معشق) 212
مقرنس تزیینی در بناهای اسلامی 213
تعریف و وجه تسمیه مقرنس 213
مقرنسسازی در بناهای اسلامی 218
توضیح طرح: 218
معرفی فضاهای موجود در هر مسجد: 220
مناره: 223
برنامه فیزیکی 226
منابع و مأخذ 228